Απλά ήταν αδύνατον να μην παρευρεθώ στο σημερινό συνέδριο. Και να ήθελα, και να μην μπορούσα, έκλεισα τα κινητά, τις δουλειές στο γραφείο, τις υποχρεώσεις ,γιατί απλώς το αυτοκίνητο κατευθύνθηκε μόνο του στο κτήριο Α. Λεβέντη. Στο κτήριο "γραμμένο" εις το όνομα (του πατρός και του εγγονού) και προς τιμήν του προγόνου των πριγκιπικών απογόνων, έλαβε χώρα σήμερα , το Συνέδριο που συνδιοργάνωσαν, το
Ινστιτούτο Ερευνών Προμηθέας και το
Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Παν/μίου Κύπρου με τίτλο
" Η Κυπριακή Αριστερά στην πρώτη περίοδο της Βρετανικής Αποικιοκρατίας :
Εμφάνιση, Συγκρότηση, Εξέλιξη."
Σημειώσεις/ Εντυπώσεις/ Παρατηρήσεις:
- Πρόκειται όντως για Συνέδριο. Δεν πρόκειται για "κομματική φιέστα". Δεν εντοπίζω πουθενά την φίλτατη Ξένια Κωνσταντίνου, και δεν λυπάμαι που την αναφέρω στην πρώτη - πρώτη σημείωση, με το φόβο, μήπως χαλάσω την εικόνα που θα ήθελα να μεταφέρω εδώ. Το Συνέδριο είναι πολύ καλά οργανωμένο και οι ομιλητές - 16 στο σύνολο - είναι στην πλειονότητα τους, σοβαροί μελετητές της Κυπριακής Ιστορίας. Οι εισηγήσεις είναι καθαρά ακαδημαϊκού ύφους και περιεχομένου και ως εκ τούτου απαιτούν γνώσεις ιστορικές και μεθοδολογική ικανότητα τόσο από τους ίδιους όσο και από τους παρευρισκομένους ακροατές. Διακρίνω και ένα έντιμο "άγχος" που συνήθως διακατέχει τους ακαδημαϊκούς, αν θα είναι επαρκώς ικανοποιητικοί για το ακροατήριο τους. Εύγε στον Προμηθέα για το σημερινό Συνέδριο!
- Από το σύνολο των εισηγήσεων ξεχωρίζω ως τις πλέον ενδιαφέρουσες για μένα και σύμφωνα με τα δικά μου κριτήρια τις εξής και με την εξής σειρά:
- "Ο αστικός τύπος και τα λαϊκά μέτωπα στην Ευρώπη" - Κυριάκος Ιακωβίδης
- "Η σχέση του ΚΚΚ με τις συντεχνίες και το συνδικαλιστικό κίνημα" - Γιάννος Κατσουρίδης
- "Η ηγεσία της Αριστεράς" - Χρύσανθος Χρυσάνθου
- "Η ίδρυση του ΚΚΚ το 1926" - Αλέξης Αλέκου
- "Η Εκκλησία, η ίδρυση του ΚΚΚ και η εμφάνιση ενός νέου αντιαποικιακού λόγου" - Μιχάλης Μιχαήλ
"Έσπειρα δράκους και θέρισα ψύλλους"
Καρλ Μαρξ
επί το κυπριακότερο
"Υπάρχει μια περίπτωση να μεν έχουμε υπόθεση..."
- Μέσα σε λιγότερο από δύο ώρες, δίνονται τόσα ντοκουμέντα, ονόματα, βιογραφίες, γεγονότα, φωτογραφίες και υλικό, που μαρτυρούν, πέραν πάσης και οποιασδήποτε καλοπροαίρετης ή κακοπροαίρετης αμφιβολίας, πως το ΚΚΚ δεν ιδρύθηκε απλά και σε γενικές γραμμές ως ένα Μαρξιστικό - Λενινιστικό Κόμμα, αλλά πως ήταν ένα κόμμα το οποίο κυριολεκτικά ιδρύθηκε "μέσα στα πόδια" του ίδιου του Λένιν και των πρώτων ρώσων μπολσεβίκων αλλά και των ελλήνων κομμουνιστών. Ακολουθώντας πιστά και αμετάκλητα, μέσα από πολλές αντιδράσεις, αντιρρήσεις και αντίρροπες αριστερές τάσεις, το λενινιστικό κομματικό "μοντέλο" με καθαρό επαναστατικό πρόγραμμα ανατροπής του καπιταλισμού στην κύπρο αλλά και στην ευρύτερη περιοχή.
- Ακούω με προσοχή την εισήγηση για τη ζωή και τη δράση της Κλειούς Χριστοδουλίδου από την Μαρία Μαύρου, υποκλίνομαι κυριολεκτικά άφωνη, και αυτό το "επί το κυπριακότερο" που είπα πριν, ξέρω πια με βεβαιότητα πως με και μας αφορά όλους, χωρίς ουδεμία δυστυχώς εξαίρεση...
- Η απόσταση που χωρίζει αυτούς του μαρξιστές - λενινιστές από εμάς τους μαρξιστές - λενινιστές είναι για μένα χαώδης. Απόδειξη πως, η ζωή δεν είναι ωραία, χωρίς τις προύποθέσεις της ωραιότητάς της. Κανείς από μας - σκέφτομαι - ίσως να μην ζήσει ποτέ, αυτή τη σύμπτωση, της οργανωτικής και διανοητικής, ηθικής αλλά και επαναστατικά "αλήτικης" ευφυίας. Και εφόσον δεν θα τη ζήσει, ποτέ δεν θα μάθει τα όρια των διανοητικών, οργανωτικών, ηθικών και επαναστατικών του προδιαγραφών και δυνατοτήτων. Θα είναι πάντα και στους αιώνες των αιώνων, μια ανεκπλήρωτη αλληλο-αποσύνδεση των στοιχείων αυτών. Το κατά δύναμην, για μας..."η σωτηρία της ψυχής είναι πολύ μεγάλο πράγμα"...για αυτούς.
- Μπορεί το ακελ να αποσυνδεθεί από την ιστορία του ΚΚΚ; Όχι δεν μπορεί! Δεν μπορεί γιατί είναι απολύτως τρομακτικό να αντιμετωπίσεις καν αυτή την ιστορία! Δεν μπορεί γιατί για να αποποιηθείς αυτή την ιστορία, πρέπει να πάψει να σου προκαλεί δέος! Και για να πάψει να σου προκαλεί δέος πρέπει ήδη να την έχεις ενσωματώσει και να έχεις κάνει ένα βήμα ψηλότερο. Και δεν λέω βήμα "πάρα πέρα"...γιατί άλλο ψηλότερα και άλλο πάρα πέρα.
#
Ως εκ τούτου, η διαπίστωση παρευρισκόμενου, μέλους του Προμηθέα, πως το "πρώιμο" κομμουνιστικό κόμμα κύπρου - κατά το "αριστερισμός η παιδική αρρώστεια του κομμουνισμού" του Λένιν, όπως μας εξήγησε - ήταν η "παιδική ηλικία" στην ιστορία της κυπριακής κομμουνιστικής αριστεράς, με στοιχεία αριστερισμού αλλά και υγιείς στιγμές διαμόρφωσης, απορρίπτεται παντελώς! Όχι μόνο γιατί δεν είμαστε υπέρμαχοι της ντετερμινιστικής γραμμικής ανάγνωσης της ιστορίας, όπου το πρώτο ταυτίζεται και ως αυτόματα "παιδικό και πρώιμο", ακόμη κι αν έχει ανοιχτά ζητήματα με τον αριστερισμό, όπως έχουν όλα τα Κομμουνιστικά Κόμματα της περιόδου εκείνης - (γιατί τότε αναγκαστικά θα ρωτούσαμε και για την "εφηβεία με τα σπυράκια" - ποιά ήταν, και για την νεότητα - ποιά ήταν, και για τα γεράματα - ποιά ήταν )- κάτι που δεν ευνοεί τους ντετερμινιστές έτσι κι αλλιώς, εκτός αν θεωρούν πως βρισκόμαστε αιωνίως σε μια εφηβεία και βλέπουμε...(η αβάσταχτη ελαφρότητα της εφηβείας στην αριστερά)...αλλά γιατί δεν υπάρχει πρώιμο και ώριμο στάδιο στην εξέλιξη της ιστορίας της κομμουνιστικής αριστεράς στην κύπρο. Υπάρχει - όπως φάνηκε πέραν πάσης αμφιβολίας σήμερα - Λενινιστικό και μετα-λενινιστικο στάδιο στην ιστορία της κυπριακής αριστεράς. Πέραν από άλλες σημαντικές περιοδολογήσεις που μπορούν να γίνουν και που αφορούν περισσότερο την Ιστορία της Κύπρου.
- Σημαντικό θέμα προέκυψε αναπόφευκτα και με τα ζητήματα "εθνικό" και "κοινωνικο-οικονομικό" ή σαφέστερα "ταξικό'. Έγινε και μια συζήτηση, σχετικά με το ερώτημα "πόσες είναι τελικά οι ιστορίες;" με αφορμή το παράλληλο ερώτημα για το "πως καταγράφει η ιστοριογραφία την ιστορία της κυπριακής αριστεράς". Εκφράστηκαν πολλές απόψεις, νομίζω επικρατέστερη ήταν πως η ιστορία είναι μία με πολλές ερμηνείες....όμως η ιστορία δεν είναι μία...είναι δύο οι ιστορίες και αλοίμονο μας, αν οι ιστορίες γίνουν μιάμιση ή μόνο μία...γιατί μια, είναι η ιστορία των γεγονότων όπως αυτά συμβαίνουν, καταγράφονται ή και ερμηνεύονται ποικιλοτρόπως από αριστερούς και δεξιούς, και η άλλη, είναι η ιστορία που κύριο στόχο έχει να διακόψει την τροχιά της πρώτης, να εκτροχιάσει το τραίνο της ιστορίας αυτής και να το πάρει κάπου εντελώς άλλου! Σε μια άλλη ιστορία που η ίδια θεωρεί ως αληθινή ανθρώπινη ιστορία. Αυτή είναι η ιστορία κάθε κομμουνιστικής αριστεράς με τα μάτια ενός μαρξιστή ιστοριογράφου αλλά και με τα μάτια αυτής καθαυτής της ιστορίας. Ουαί και αλοίμονο αν το "εθνικό - πατριωτικό" ως "η μια, ενιαία ιστορία του τόπου" υποσκελίσει το "ταξικό", την ιστορία μέσα και ενάντια στην ιστορία και ψηλότερά της.
- Προκύπτει λοιπόν ένα ανεξάρτητο ζήτημα ιστοριογραφίας. Πως καταγράφεται - στη βάση της πραγματικής ιστορίας και των ντοκουμέντων - η ιστορία του ΚΚΚ, ή πόσα τεκμήρια για τις δύο ιστορίες μας παρέχει μέχρι και την ενσωμάτωση του στο ΑΚΕΛ, και πόσα - και πάλι στη βάση της ιστορίας και των ντοκουμέντων - η μετέπειτα ιστορία του ΑΚΕΛ από το ΄41 και πέρα. Το ζήτημα είναι δόκιμο καθότι, το σημερινό συνέδριο απέδειξε, πως είναι εντελώς αδύνατον να ιστοριογραφήσεις τη γέννηση και δημιουργία του ΚΚΚ καθαρά ως μέρους της μιας ενιαίας εθνικής μας ιστορίας. Στην πραγματικότητα μπορείς να το πράξεις αυτό μόνο υπό τις προϋποθέσεις που το ίδιο το ΚΚΚ έθεσε για την ιστορία και τον εαυτό του. Δηλαδή της "κάθετης διακοπής" της ιστορικής ροής. Γιατί τα ίδια τα γεγονότα είναι κάθετα κόντρα στην εθνική ιστορία. Και άρα, η ιστορία δεν είναι θέμα πολλαπλών ερμηνειών μιας και μόνης, ενιαίας ιστορικής εξέλιξης. Οι ιστορίες είναι δύο όταν και εφόσον δεν έχει προηγηθεί υπαγωγή του "ταξικού" στο "εθνικό".
- Κάποιος άλλος παρευρισκόμενος - και να με συγχωρέσει αν το διαβάσει κατά τύχη αυτό - δεν ξέρω αν αντιλαμβανόταν καν τι άκουγε, γιατί είπε, από το πουθενά στο πουθενά, την εξής αμίμητη ατάκα: " Αριστερά δεν είναι ο κομμουνισμός, μάλλον το αντίθετο θάλεγα". Και πάλι "η μία ενιαία ιστορία". Μονο που αυτή τη φορά δεν είναι προφανώς το "εθνικό" που υποσκελίζει το "ταξικό" αλλά είναι το "αντεθνικισιτκό" που καμώνεται πως παίρνει τη θέση του ταξικού και έτσι "ως το νέο ταξικό" καθιστά την ιστορία μία. Όχι την μια εθνική ιστορία. Αλλά τη μία αριστερή ιστορία. Τραβηγμένη από τα μαλλιά η μία αριστερή ιστορία κάποτε θα φτάσει αισίως υποθέτω και στην ατάκα "αριστερά δεν είναι ο κομμουνισμός, μάλλον το αντίθετο θάλεγα"...
- Παράλειψη από τις εισηγήσεις του Συνεδρίου, θεωρώ πως ήταν, μια εισήγηση με θέμα, τον τρόπο οργάνωσης του ΚΚΚ καθώς και των γύρω του συνδικαλιστικών, γυναικείων και νεολαιίστικων κινημάτων τότε. Θεωρώ παράλειψη την μη αναφορά ειδικά σε αυτό το θέμα, καθότι, όπως προείπα έγινε σαφές από όλες σχεδόν τις εισηγήσεις πως το ΚΚΚ δομήθηκε ως ένα καθαρά Λενινιστικό Κόμμα όπως αυτό άρχισε να "σχεδιάζεται" από την προεπαναστατική περίοδο στη Ρωσία. Θα ήταν πολύ διαφωτιστικό και χρήσιμο να ψάχναμε τους όρους του λεγόμενου "δημοκρατικού συγκεντρωτισμού" μέσα σε αυτά τα πλαίσια. Ειδικά, ξαναλέω, αν λάβουμε υπόψιν τις προεπαναστατικές θεωρητικές "πρώτες ύλες", την εμπειρία των πρώτων σοβιέτ καθώς και του πρώτου συντάγματος των σοβιέτ, και με ποιό τρόπο αυτό έγινε κατανοητό και μπήκε στην πράξη στο Κομμουνιστικο Κόμμα Κύπρου. Από κάποιες ελάχιστες αναφορές αντιλήφθηκα πως το θέμα έγινε κάπως "μήλον της έριδος" στην κυπριακή αριστερά αναφορικά με τον τρόπο οργάνωσης των συνδικαλιστικών οργανώσεων, όπου κάποιοι διαφωνούσαν με την ύπαρξη αντιπροσώπων των εργαζομένων στη θέση των εργαζομένων. Δεδομένου του γεγονότος πως στη μετα-λενινιστική περίοδο ακόμα και στην εσσδ ο λεγόμενος "δημοκρατικός συγκεντρωτισμός" δεν εξαρτιόταν πια από τα ιστορικα΄πλαίσια μέσα στα οποια κρίθηκε ως αναγκαίος - στην προεπαναστατική ρωσία κα στα πρώτα χρόνια δομησης του σοσιαλισμού - με λίγα λόγια η μεταγραφή αυτού του όρου αρχών σε μεταγενέστερες ιστορικές στιγμές άλλων ιστορικών αναγκαιότητων, ως κάθετου νόμου, είναι ένα δύσκολο και ανοιχτό ζήτημα για την αριστερά μέχρι σήμερα. Από αυτό το ζήτημα προκύπτουν και διαφορετικές ερμηνείες εξάλλου του "αριστερισμού" και του "οππορτουνισμού". Για οππορτουνισμό κατηγορείται πιά και ο Στάλιν..
- Ως τελευταίο σημείο λοιπόν για το σημερινό μου σημείωμα αφήνω αυτό: Πως η ερμηνεία και η εφαρμογή της Λενινιστικής αρχής, της προεπαναστατικής και πρώτης μετεπαναστατικής περιόδου, για τον δημοκρατικό συγκεντρωτισμό, ως αυτόματα μεταγραφόμενη στη μετα-λενινιστική περίοδο της ιστορίας της κυπριακής αριστεράς, καθόρισε την αντίληψη του κόμματος (ακελ) για την ιστορία του ΚΚΚ αλλά πάνω από όλα πως καθόρισε και καθορίζει την αντίληψη του κόμματος (ακελ) για τον ρόλο του και για τον εαυτό του από τη δική του γέννηση μέχρι σήμερα. #
αφιερωμένο στον Κώστα Χριστοδουλίδη Σκελέα,
πρώτο και τιμημένο γ.γ του Κ.Κ.Κ
εκτελεσθέντα από τον Στάλιν